Etykietowanie żywności w EU

Od 13 grudnia 2014 r. producenci i dystrybutorzy żywności zostaną objęci obowiązkiem stosowania nowych zasad dotyczących znakowania artykułów spożywczych. Wymogi te wynikają z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011 r. dotyczącego przekazywania konsumentom informacji o żywności. Od tej daty dokument ten stanie się nadrzędnym i jednolitym aktem prawnym regulującym etykietowanie produktów spożywczych na terenie całej Unii Europejskiej. Należy także pamiętać, że Załącznik VI odnoszący się do nazwy środka spożywczego oraz szczególnych danych powiązanych z tą nazwą obowiązuje już od 1 stycznia 2014 r.

Rozporządzenie określa, że każdy produkt żywnościowy przeznaczony do sprzedaży konsumentowi końcowemu lub podmiotom prowadzącym żywienie zbiorowe musi być opatrzony informacjami na temat żywności zgodnie z tymi przepisami. Informacje te obejmują zarówno dane zamieszczone na etykiecie, jak i przekazywane innymi środkami – za pośrednictwem materiałów towarzyszących, narzędzi elektronicznych czy komunikacji ustnej.

Wraz z wejściem w życie rozporządzenia połączono przepisy dyrektywy 2000/13/WE dotyczącej etykietowania żywności oraz dyrektywy 90/496/EWG odnoszącej się do oznaczania wartości odżywczej. Celem tego połączenia jest zapewnienie konsumentom w całej UE wyższego poziomu ochrony oraz bardziej przejrzystych informacji o produktach spożywczych.

Zakres zastosowania

Regulacja ta odnosi się do wszystkich podmiotów działających na rynku spożywczym, niezależnie od etapu łańcucha żywnościowego. Obejmuje wszystkie środki spożywcze przeznaczone dla konsumenta finalnego, w tym żywność dostarczaną do zakładów żywienia zbiorowego oraz żywność trafiającą do takich zakładów.

Rozporządzenie stosuje się równolegle do innych szczegółowych przepisów unijnych regulujących oznakowanie określonych kategorii produktów, bez naruszania ich odrębnych wymogów.

Wymagania ogólne

Etykieta, sposób prezentacji oraz reklama żywności nie mogą:

• wprowadzać nabywcy w błąd co do charakteru produktu, jego cech, właściwości czy działania,

• sugerować, że dany produkt posiada zdolność zapobiegania chorobom lub ich leczenia (wyjątek stanowią naturalne wody mineralne oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia, których dotyczą osobne regulacje).

Każda informacja o żywności powinna być przekazywana w sposób rzetelny, przejrzysty i łatwy do zrozumienia dla przeciętnego konsumenta.

Odpowiedzialność podmiotu

Za zgodność informacji o żywności z przepisami odpowiada podmiot, pod którego nazwą towar jest wprowadzany do obrotu. Jeżeli producent nie prowadzi działalności na terenie Unii, odpowiedzialność przejmuje importer. To oni muszą zagwarantować, że dane zamieszczone na opakowaniu są kompletne, prawdziwe i zgodne z regulacjami unijnymi oraz krajowymi.

W przypadku produktów pakowanych obowiązkowe informacje muszą znajdować się bezpośrednio na opakowaniu lub na dołączonej etykiecie.

Dla żywności sprzedawanej bez opakowania konieczne jest przekazanie niezbędnych danych podmiotowi przyjmującemu produkt, tak aby ten mógł udostępnić obowiązkowe informacje konsumentom końcowym.

Informacje obowiązkowe

Informacje wymagane przepisami muszą być przedstawione w sposób czytelny, dobrze widoczny i – kiedy to konieczne – trwały. Minimalna wysokość czcionki (wysokość „x”) powinna wynosić 1,2 mm, z wyjątkiem bardzo małych opakowań.

Do obowiązkowych danych należą:

• nazwa środka spożywczego,
• wykaz składników,
• informacje o alergenach i substancjach mogących wywoływać nietolerancje (np. orzechy, mleko, ryby, gluten),
• ilość wybranych składników lub ich kategorii,
• masa netto,
• data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia,
• warunki przechowywania lub stosowania, jeśli są wymagane,
• nazwa bądź firma oraz adres producenta lub importera,
• kraj lub miejsce pochodzenia – w przypadku wybranych produktów, m.in. niektórych rodzajów mięsa i mleka, oraz wtedy, gdy jego brak mógłby wprowadzać konsumenta w błąd,
• instrukcja użycia, jeśli jej brak utrudnia prawidłowe zastosowanie produktu,
• rzeczywista zawartość alkoholu w napojach o mocy powyżej 1,2% objętościowych,
• tabela wartości odżywczej.

Dane dotyczące nazwy, masy netto oraz rzeczywistej zawartości alkoholu muszą znajdować się w tym samym polu widzenia.

Wszystkie obowiązkowe informacje powinny być przekazywane w języku zrozumiałym dla odbiorców na danym rynku, a jeśli to potrzebne – w kilku językach.

Pominięcie niektórych obowiązkowych danych szczegółowych

Specjalne regulacje odnoszą się m.in. do:

• szklanych butelek wielokrotnego użytku,
• bardzo małych opakowań,
• oznakowania wartości odżywczej produktów wymienionych w załączniku V,
• napojów alkoholowych o mocy przekraczającej 1,2%.

Dobrowolne informacje

Dobrowolnie przekazywane informacje również podlegają określonym zasadom:

• nie mogą wprowadzać w błąd ani budzić niejasności,
• nie mogą dezorientować nabywcy,
• muszą opierać się na wiarygodnych podstawach naukowych, jeśli charakter informacji tego wymaga.

Ponadto dobrowolne oznaczenia nie mogą ograniczać miejsca przeznaczonego na informacje wymagane prawem.

Komisja Europejska jest zobowiązana wprowadzać środki zapewniające, że dobrowolne dane – m.in. dotyczące przypadkowej obecności alergenów, przydatności produktu dla wegan i wegetarian czy wartości referencyjnych dla określonych grup – spełniają powyższe wymogi.

Data rozpoczęcia stosowania

Rozporządzenie obowiązuje od 13 grudnia 2014 r. Wyjątek stanowią przepisy dotyczące obowiązkowego podawania wartości odżywczych – w ich przypadku zaczęły obowiązywać od 13 grudnia 2016 r.

Metki jubilerskie —> OFERTA <— Wydruk etykiet